Егоров Гавриил Иванович — Биилин быйыл төрөөбүтэ 115 сыла.
(1910-1970) Ааспыт үйэ 30-с сылларыгар киэҥник биллибит поэт, учуутал.
Мырылаҕа олоро сылдьыбыт биир дойдулаахпыт, уустук олоҕу олорон ааспыт, сталинскай репрессия ыар тыыныгар түбэһэн кэрэгэй дьылҕаламмыт, аата умнулла быһыытыйбыт. Кэбээйи икки бастакы суруйааччыта Тимофей Сметанины, Иван Петровиһы үүннэрэн таһаарбыт учуутал Гавриил Иванович Егоров — Биилин поэт быйыл төрөөбүтэ 115 сыла.
Гавриил Иванович Чурапчы оройуонун Одьулуун нэһилиэгэр 1910 сыллаахха Иван Николаевич Егоров уонна Варвара Степановна Старостина дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. 1922 сыллаахха
Чурапчыга үөрэнэ киирбитэ. Ити кэмҥэ гражданскай сэрии туран үөрэх
тохтотуллубута. Дириҥҥэ Иван Сидоров диэн киһи дьиэтигэр оскуола
аһыллан, үөрэҕин онно салҕаан, 1929 сыллаахха сэттис кылааһы бутэрбитэ.
16 саастааҕар нэһилиэк Сэбиэтин секретарынан улэлээбитэ, сир туҥэтигэр
эппиэттээх улэһитинэн сылдьыбыта. Бу кэмҥэ нуучча учууталлара Петр
Шестаковка, Георгий Туденцовка үөрэммитэ. 1929–1930 сыллаахха
Дьокуускайдааҕы педтехникумҥа үөрэнэ киирбитэ.1932 сыллаахха үөрэҕин
бүтэрэн Кэбээйигэ учууталынан анаммыта. Бу кэмҥэ хоһоону суруйуунан
күүскэ дьарыктаммыта.
Соловьев нэһилиэгэр үлэлии сылдьан, управляющай Соловьев Дмитрий Семеновичы кытта.
Мырылаҕа спектакль кэмигэр.
Кыыһа Харияна Гаврильевна дьиэ кэргэнин кытта.
Кыыһа Ньургустаана Гаврильевна кэргэнинэн Петр Васильевичтын
1933 сыллаахха «Охсуһуубут уоттара» диэн бастакы хоһооннорун кинигэтэ
бэчээттэммитэ. Бу хомуурунньукка 1930–1933 сылларга суруйбут
хоһоонноро уонна «Чурапчы сэрии киинэ» диэн поэмата бэчээттэммиттэрэ.
Бу поэмаҕа гражданскай сэрии кэмигэр Чурапчыга уруҥ бандьыыттар
кыһыллары холотуусканан сынньан өлөртөөбүт чахчыларын туһунан
уончалаах уол хараҕынан көрдөрөн суруйбута. Кинигэни Н. Е. Мординов –
Амма Аччыгыйа редакциалаабыт. Кини суруйбут кинигэлэрэ Национальнай
библиотека кыраайы үөрэтэр салаатыгар бааллар. Педтехникум иккис курсун
бутэрэн баран Дьокуускайга 1932–1936 сыллардаахха Саха Сирин
суруйааччыларын союһун бырабылыанньатын сотруднигынан, салгыы
Дьокуускайга «Кыһыл ыллык» сурунаалга эппиэттиир секретарынан, онтон
радиокомитекка литературнай редакторынан үлэлээбитэ. Оттон 1935 – 1937
сыллардаахха Платон Алексеевич ойуунускай салайар Тылы, литератураны,
искусстваны чинчийэр институтка дьыалалар управляющайдарынан
(управделами) улэлээбитэ. Кини иккис кинигэтэ 1935 сыллаахха «Сааскы
санаа» диэн ааттанан тахсыбыта. Бу хомуурунньукка 1933 – 1935 сылларга
суруйбут ырыалара, хоһоонноро киирбиттэрэ. Киирии тылын Чаҕылҕан
суруйбут. Кини поэт Биилин бастакы кинигэтигэр холоотоххо тыл – өс,
форма өттунэн сайдан иһэрэ көстүбүтэ. Биилин 1935 – 1937 сылларга
П.А.Ойуунускай салайар тыл уонна литература институтугар
администраторынан, хаһаайыстыбаннай чааска солбуйааччынан улэлээбитэ. 1936 сыллаахха Саха Сирин суруйааччыларын союһун бырабылыанньатын
сотруднигынан, «Кыьыл ыллык» сурунаал эппиэттиир секретарынан, радио
комитекка литературнай редакторынан үлэлээбит. Дьокуускайга олорон саха
суруйааччылара Н.Е. Мординов- Амма Аччыгыйа, В. М. Новиков – Күннүк
Уурастыырап, С.Р. Кулачиков – Эллэй, Н.М. Заболоцскай – Чысхаан
литературнай куруһуоктарыгар дьарыктаммыта. «Литература боппуруоһугар
киирии» диэн альманахха «Сангаар» диэн хоһооно киирбитэ. Чурапчы
Кытаанаҕар учууталлаабыта. 1936 – 1937 сылларга С. А. Новгородов аатынан
Чурапчытааҕы педагогическай училищеҕа иккис курсугар быһа үөрэххэ
ылыллыбытта. Биилин диэн ааты киниэхэ Н. Д. Кривошапкин–Уот
Субуруускай биэрбит. 1938 сыллаахха Платон Алексеевич Ойуунускайы
«норуот өстөөҕүн» суругунан уонна тылынан хайҕаата, көмүскээтэ диэн
буруйдаан, Н.Д, Кривошапкин – Уот Субуруускай кутуругунан ааттаан, Биилини «норуот өстөөҕө» диэн ааттаан дьыала оҥорон хаайыыга угаллар.
Бу кэмҥэ кэргэнэ Александра Кириллина арахсан барбыта. Хаайыыттан
доруобуйата кэбирээн тахсыбыта. Иккис кэргэнин Мария Ушницкаяны Уус –
Алдан оройуонун Түүлээх нэһилиэгиттэн ылбыта. Онтон Чурапчы
Мырылатыгар олохсуйбуттара, туерт кыыс оҕоломмуттара. 1956 сыллаахха
Мырылаттан Чурапчыга көһөн тахсыбыттара. Иннокентий Спиридонович
Холмогоров диэн прокурор уонна суруйааччы Сэмэн Тумат сүбэлээн,
көмөлөһөн республика прокуроругар киирэн сайабылыанньа биэрэригэр
сүбэлээннэр, куоракка киирэн Саха АССР Верховнай суутугар ааһыныы
суруйан биэрбит. 1958 сыллаахха от ыйын 17 кунугэр ыраас аата 20 төгүрүк
сыл буолан баран төннөрүллүбүтэ. Реаблитацияланан баран, маҥнай утаа
үөрбүт, санаата сырдаабыт кэмигэр суруйан барбыта. Оройуон хаһыатыгар
дөрүн-дөрүн да буоллар хоһооннорун бэчээттэппитэ. «Социализм суола»
хаьыакка 1958 сыллаахха алтынньы 4 кунугэр «Дорообо Дьабыылым» диэн
хоһооно бэчээттэммитэ. «Харыйа» диэн хоһооно «Кыымҥа», «Аммам» диэн
хоһооно «Хотугу сулус» 1958 сыллаахха бэчээттэммитэ. «Харыйа» диэн
хоһоонун Амма Аччыгыйа урдук сыанабылы биэрбитэ. Олоҥхоҕо тиийэ
ылсан фольклору хомуйуунан дьарыктаммыта. Норуот сөбүлүүр киһитин
өрүүтүн сылаас – сымнаҕас өйдөбуллээх буолар. И. П. Оконешников–
Хочуон «Кустук» литературнай түмсүү аналлаах таһаарыытын 2-с
нүөмэригэр поэт Биилин бэчээттэппит «Саҥа планета», «Аммаҕа» диэн
хоһооннорун кичэллээхтик уура сылдьар.
Егоров Гавриил Иванович-Биилин туһунан ыстатыйалар
Сиэн кыыс Яна Анатольевна Биилина, кыыһа Харияна Гаврильевна
Кини туһунан өссө элбэҕи билиэххин баҕарар буоллаххына, библиотекаттан кинигэтин уларсан аах.
